“Ýagtylykda ýitenler”

“Gawunkelle”

“Ahal aýak ýeterde”

“Almaşylan”, şwedçeden terjime

“Mülli Tahyryň hudaýlygy”

“Kобра”

“Kobra”

“Kepjebaş”

“Böwsülen tümlük”

Next

En reptilkall despoti

POSTED ON Aug 12 IN Svenska No Comments

 DJUNGELNS LAG. Det är konturerna av en inverterad Gud som Ak Welsapar tecknar i sin allegori över en totalitär regim. ”Kobra” är både grotesk och viktig men tyngs ibland av författarens tendens att skriva läsaren på näsan.

”En människa får inte dö i förtid” – hur ska man tolka detta påstående? För mig, och säkert fler med mig, framstår detta som ett moraliskt ställningstagande – ingen ska behöva uppleva en för tidig död. Men då Ak Welsapar i sin roman ”Kobra” lägger orden i Herr kamrat presidentens mun blir betydelsen en helt annan. Då någon dör i förtid, företrädelsevis en person med avvikande åsikter, är detta en ”naturlig” död – den naturliga konsekvensen under den rådande regimen, där medellivslängden för en dissident är avsevärt mycket kortare än för en partimedlem.

 

Det märks att skildringen av den infernaliske diktatorn i ”Kobra” har sina rötter i författarens egna upplevelser. Welsapar emigrerade till Sverige 1994 efter att ha utsatts för förföljelse i sitt hemland Turkmenistan, där han fortfarande är en svartlistad författare. Betecknande är också att Welsapar har upplevt diktaturens fasor såväl i ett sovjetiskt som ett postsovjetiskt Turkmenistan – dock under ledning av samme envåldshärskare, Sapurmurat Nijazov, som inte lämnade ifrån sig makten förrän vid sin död 2006. ”Kobra” är en otäckt dokumentär allegori över en totalitär regim, kryddad med centralasiatisk folktro, djursymbolik, skrönor, Sovjetspråk, citat från Stalin och litterära referenser till inte minst den magiska realismen och Michail Bulgakovs ”Mästaren och Margarita”.

 

Plötsligt dyker det bland människorna upp en underlig gestalt med tunt hår, små öron tätt klistrade intill huvudet, en bred haka och ett par klotrunda, iskalla ögon som ingjuter skräck i den han talar med. Det är kobran som förvandlad till människa ska hämnas på mänskligheten för ödeläggelsen av hans hem i öknen. Denne Musa Tjoli lär sig snabbt det politiska ränkspelet i ett postsovjetiskt Turkmenistan och snart befinner han sig vid självaste Herr kamrat presidentens sida.

 

Utan att avslöja för mycket kan jag berätta att läsaren får följa kampen mellan i huvudsak två människor – eller ska jag säga djur? – vars förvandling mellan partipamp och kobra, president och ökenreptil är både grotesk och trovärdig.

 

Romanen ger en unik inblick i despotins otäcka psykologi där den förvrängda retoriken äter sig in i föreställningen om människans unika värde – ”Herr kamrat presidenten älskar oss, han känner varje obetydlig persons värde!”, ”Den som bryter mot byråns beslut blir ingenting!” – allt medan Herr kamrat presidenten sitter i sin helikopter och skriver kontrakt i himlen, utger sig för att ha uppfunnit skuggorna och skryter med sina planer på att ställa om årstiderna så att bomullsodlingarnas avkastning ska öka.

 

Som litterärt projekt hotar ”Kobra” stundtals att köra fast i sin vilja att förmedla ett budskap. En nedbantning av de drygt 600 sidorna, en tätare handling, färre omständliga monologer som skriver mig på näsan vad författaren menar hade varit önskvärt. För detta är som sagt en roman med ett viktigt budskap.

 

Welsapar har tecknat konturerna av en inverterad Gud – allsmäktig men utan ambitionen att ge människor tröst och mening. Nyckfullt och slumpartat som livet självt härskar Herr kamrat president i ett rike där människans skuld ter sig lika oklar som i en roman av Kafka. Efter att ha läst ”Kobra” känns det inte längre självklart att använda sig av metaforen ”djungelns lag” för att beskriva ett obarmhärtigt samfund. Den intentionslösa naturen framstår i skuggan av den perverse härskaren snarare som ett oskyldigt offer. Detta är en roman som visar att ”terrorns och godtyckets lag” är den mest fruktade av dem alla, och med detta sagt ger jag sista ordet till Kobra: ”Tro mig, det starkaste giftet är mänsklig saliv!”

 

Johanna Lindbladh

http://www.svd.se/kultur/litteratur/en-reptilkall-despoti_6159887.svd


Biting satirical allegory

POSTED ON Aug 12 IN English No Comments

A biting satirical allegory on the reign of Sapurmurat Niyazov, president-dictator of the newly independent state ofTurk­menistan, Ak Welsapar’s Kobra (Cobra) examines the psy­chology of tyranny in respect to both the oppressed and the oppressors.

 

The current Turkmen president, whose portrait looms every­where in Ashgabat and elsewhere in the country, be it on the currency or on the façades of build­ings, pronounced himself in 1993 Turkmenbashi (head of all Turkmen) after the demise of the Soviet Union and proceeded to create a cult of personality that would rival, if not surpass, that of Joseph Stalin. Dissidents have humorously labelled Turk­menbashi’s regime as bashivistic, under­lining thereby its indebtedness to Soviet bolshevism.

 

Still, nowhere in Ak Welsapar’s novel is Niyazov’s name mentioned directly, and the protagonist modelled after him also remains name­less, although his cumbersome title, gospodin tovarishch president (mister comrade presi­dent), resonates on every page like a drumbeat, bringing incessant attention to bear on the fact that the former “comrade”—communist first secretary—of the erst­while Soviet republic has smoothly transitioned into a respectable “mister president.” Kobra re­veals that the transition is nothing more than “window dressing” and that little has changed for the people ofTurkmenistan, who remain oppressed and impoverished, while the wealth of the now oil- and gas-rich country con­tinues to flow into the hands of Niyazov and his clan. Although Turkmenbashi has proclaimed that revolution has been replaced by evolution, the implementation of the current ideology is no less hypocritical or repressive than the revolutionary doctrine of the Communist Party that brought him to power in the first place.

 

The plot of Kobra is based on a popular Turkmen legend about animals transforming into people and back again at will. Musa Choli, the main character in the novel, is a desert cobra bent on destroying the humans around him for poisoning his habitat with fertilizer, which for decades has been leaching into the soil from state-managed cotton fields. Turning into a wiry, slippery provincial upstart, he infiltrates the power structure through sycophancy and deceit. Soon he is delivering speeches as the mayor of Charva, an important pro­vincial city, and later, after the capital moves to the city he governs, advances into the upper echelons of power—into the inner circle of mister comrade president. Here the serpent witnesses the hypocrisy and brutality of unbridled power and is eventually ex­posed as a traitor. The novel closes with Musa Choli’s fight to the death in the gestalt of cobra, while the comrade president and his top aid suck the life from him in the hypostases of desert crocodile and giant praying mantis.

 

In his satirical allegory, Ak Welsapar poignantly reveals the hybrid nature of the democ­ratic “postcommunist” republics ofCentral Asia, the majority of which are still governed by for­mer communist functionaries who have repeatedly orchestrated their elections and reelections, running virtually unopposed, despite constitutional constraints on the executive branch of gov­ernment. Still, Turkmenistan differs from other post-Soviet states because of the high degree of buffoonery in the megalomania of the president and his bloated cult of per­sonality, which, in turn, makes the very real repression of dissidents all the more hideous. The Orwellian portrayal of theInstituteofLinguisticsin Kobra captures well that specificity of the Niyazov regime. Any criticism of the authorities is classified as a grammatical abnormality, and the perpetrators of such linguistic errors are incarcerated and tortured until they “improve their grammar.” Even the ques­tions of Western journalists are subjected to stringent grammatical analysis. The long-winded speeches of mister comrade president and his minions celebrating the nonexistent reforms and achievements of his administration further highlight the element of buf­foonery in the novel—words follow words endlessly, with “failure” meaning “success” and “chaos” meaning “order,” and culminate à la Brezhnev into nothingness, like the smoky sky after a festive display of fire­works.

 

Despite promises, reforms are never implemented, perhaps, as mister comrade president admits in a vulnerable moment, because “the people smell bad.” In one of his better moods he optimistically proclaims that his government’s grandiose reforms and projects must inevitably culminate in success because “we have conquered reason.” Indeed, sub­stance everywhere is re­placed by style and empty form. Critical questions are often answered with insipid proverbs, and all social activities are completely supplanted by folkloric song and dance performances. The novel also delves into the psychology of the enslaved people, however. Ak Welsapar portrays them as childlike and naïve, forever being duped by promises of grandeur and so demoralized that they are willing to eat the scraps from the table of the powerful. In their schools they are subjected to a mandatory reading of the comrade president’s book of do’s and don’ts for all Turkmen, RU—a transparent allusion to Sapurmurat Niyazov’s own book of doc­trine, Rukhnama (The spirit of the nation), which serves as a sort of state Koran.

 

The common people in the novel are depicted as brainwashed to the point of mass hypnosis, and the desert co­bra, quite adept at mesmerizing his victims before killing them, knows that people in such a state are easy prey for any predator. Ak Welsapar, who has intimate knowledge of the workings of the Turkmen power structure, has created a satirical tour de force reminiscent of the works of Fazil Iskander and Vladimir Voinovich, two contemporary masters of political satire under the Soviet regime. Kobra is a must for all specialists ofCentral Asiaand a great read for anyone interested in the psychol­ogy of despots. The novel assures that Welsapar will have to continue his exile inSwedenuntil the eventual fall of Turkmenbashi, yet his book is destined to become and remain a literary monument to the folly of bashivism long after Niyazov’s portraits and statues are torn down. And that time may not be far off, for the mighty Turkmen potentate is becoming increas­ingly isolated, and the widespread fear of him inTurkmenistanis slowly erod­ing because of the populace’s mounting frustrations over dashed hopes and expectations. Ak Welsapar knows well that the best remedy for his nation’s current paralysis is ridicule and laughter, and Kobra treats Turkmen read­ers to a very healthy serving of both.

 

Joseph P. Mozur

University of South Alabama


Kepjebaşyň alajy

POSTED ON Aug 12 IN Türkmençe 3 Comments

Ak Welsapar göwrümli romanyna ”Kepjebaş” diýip at goýupdyr. XX asyryň aýagynda ýüz beren totalitar düzgüniň tebigatyna aralaşmakdan ötri, türkmen ýazyjylary tarapyndan ilkinji döredilen uly eser. Onuň hakyky gürrüňi öňde. Ol entek Türkmenistanda ýaşaýan okyjylara ýetenok. Režimiň agyr labyryny gerdeninde çekýän adamlaryň garaýşy keseden syn edýänleriňkiden has ygtybarly bolmaly. Bu temadan ýazylan eserlere Günbataryň demokratiýa halys ram eden okyjysy totalitar düzgüniň umumy, klassyky häsiýetinden garap, baha berýär. Bu meselede oňa nusga alarlyk derňew köp. Çeper publisistikanyň ussady, awstriýaly ýazyjy, Nobel baýragynyň eýesi Elias Kanettiniň ”Köpçülik hem häkimlik” (”Massa i vlast”) atly meşhur kitabyny mysal getirse bolar.

 

Muňa garamazdan, aýry-aýry ýurtda ýüz berýän totalitar düzgün şol ýeriň ýaşaýyş aýratynlyklaryndan, adamlaryň milli häsiýetinden reňk alýar. Meselem, Jorj Oruelliň ”1984” diýen klassyky romany bilen Gabriel Garsia Markesiň ”Patriarhyň güýzi” (”Osen patriarha”) romanynyň temasy, maksadybir hem bolsa, suratlandyrylýan režimleriň ýüze çykyş, dowam ediş häsiýeti örän tapawutly. Totalitar režimiň depesinde bir adam durýar, şonuň häsiýeti hem köp derejede tutuş režime özboluşly häsiýet berýär.

 

Bu tapawut Ak Welsaparyň romanynda ýüze çykýarmy? Bu wajyp sowala ”ýüze çykýar” diýip jogap berse bolar. Nähili derejede ýüze çykýar? Bu sowal çynlakaý derňewi talap edýär. Häzir meniň maksadym bu wezipäniň hötdesinden gelmek däl. Gysgaça ýazgymda [eseriň] Kepjebaş liniýasyna degip geçmekçi, tankytçy hökmünde däl, okyjy hökmünde.

 

Kepjebaş romanyň üçünji babynda peýda bolýar. Ol ”tozgun çöli taşlap, adamlaryň arasyna ugraýar”.  Ony näme mejbur edýär? Ine, publisistik äheňde berlen gönümel düşündiriş: ”Kepjebaşyň ýekinde ýigreneni ajy tüsseli demini ýaýardyp, çölde onuň kowumdaşlarynyň we beýleki mör-möjekleriň janyna gije-gündiz gorky salyp ýören rehimsiz demir atlardy. Olar äpet tekerleri bilen öňünden çykan janly-jandarlarymynjyradyp, ýere sokup, döremedik ýaly edip gidýärdiler. Demir atlaryň derdinden ymgyr çölde ne arkaýynçylyk galdy, ne-de bukulara ýer. Bir günden bir gün Kepjebaş bu rehimsizligiň garşysyna çykmagy ýuregine düwdi: ýok, beýle eden-etdilik bilen ylalaşmak mümkin däl!”.

 

Kepjebaş gowuny taşlap, adam sypatyna girýär. Awtor adamlaryň gözüne ýigrenji bolup görünýän ýylana gudrat berýär: ol hem ýylan, hem adam. Bu artykmaçlyk göreşiň taktikasy üçin tapylgysyz zat! Ol ýylan hökmünde ýigrenji adamlary zäher bilen öldürip bilýär. Adam hökmünde has uly heläkçilikleri gurnamaga-da ukyply. Musa Çöli adyny alyp, baş oba müdiri bolandan soň oňa giň mümkinçilikler açylýar. Islese uly-uly terrorçylyk aktlaryny gurnap biljek. Töwrek-daşy çalasowat, elgarama, hör-homsy adamlardan doly. Akylly-başly hereket edip bilseň bolany! Akyl, danalyk babatda ýylanyň öňüne geçjek barmy?! Töwratyň ýazgysyna görä, ol hile bilen Adamatany, How enäni jennetden kowdurmagy başarýar!  Taňrygargan çölde lozunga-şygary ýörelge edinen mankurtlar üçin artykmaç arrygyňy gynap oturmagyň geregi-de ýok. Garaz, okyjy Kepjebaşdan göwrümli etmişlere garaşýar. Romany okadygyňça bu isleg islegligine galýar. Men munuň üçin awtory günärtlemäge howlukmadan saklanýaryn, oýlanýaryn.  Belki, Kepjebaşy oýna goşmakdan awtoryň başga bir maksady bardyr? Garaz, gapma-garşy pikirler serimden geçýär. Wah, awtor diňe Kepjebaş liniýasyny alyp giden bolsady! Ýylanyň has aktiw hereketlerini, garşylygyny görkezmäge mejbur bolardy, kitap has şüwlümli okalardy. Häzir awtor epiklige ýykgyn edip, hakyky kolliziýadan ünsi sowýar-da diýýärin. Şol bir wagtda-da awtoryň islegine düşünjek bolýaryn. Ol totalitar režimiň ýurdy, adamlary nähili çykgynsyz ýagdaýa salýandygyny panoramalaýyn, giňişleýin görkezmek isläpdir, şol sebäpdenem Kepjebaşdan ünsi sowýanepizodlar ara düşüpdir diýýärin. Diýsem hem islegimden el çekip bilemok. Romanyň ady ”kKpjebaş” ahyry! diýip janygýaryn. Şol ponaramany Kepjebaşyň gözi bilen beräýmeli ekeni-dä, şonda romanyň ýaýrawy biraz çugdamlanardy diýýärin…

 

Birden ”Duza gaçan duz bolar” diýen dana söz serime gelýär. Belki, awtoryň göz öňünde tutan maksadyny şu sözüň manysyndan gözlemelidir? Adam sypatyna girip, adamlaryň arasynda ýaşap başlan jandaryň başky maksadyny unudyp, refleksiýa ýüz urup, başga bir psihiki ýagdaýa düşmegi ýokarky sözüň mazmuny bilen gabatlaşýandyr? Eger şu sowala hä diýsem, Kepjebaşyň passiwligini düşündirmäge mende delil boljak.

 

Köpçüligiň gulçulyga, gul psihologiýasyna kem-kemden ram edişi ýaly Kepjebaş hem adamlaryň arasyna düşüp, wezipe eýeläp, kem-kemden asyl maksadyny unudýar. Ol hem, adamlar ýaly, günde-günaşa ýüz berýän kemsitmelerebolmaly zat ýaly garaýar. Onuň ýylana mahsus akyl-paýhasy, danalygy wezipä ýetmäge, ony saklamaga bolan alada gönükdirilýär. Bu babatda onuň başarnygy zor. Birje mysal getireli. Kepjebaş öz sürüjisiŞalyny Enara öýlenmäge mejbur edýär. Ol özüne berlen gudraty ulanyp, Öweziň ölümini Şalynyň göz öňünde gaýtadan janlandyrýar, ony jeza bilen gorkuzýar. Muny nämäniň hatyrasyna edýär? Öz wezipesini, abraýyny saklamagyň hatyrasyna edýär. Emeldarçylyga mahsus endik ony penjesine gysýar.

 

Kepjebaş Musa Çöli Derwüş babadan: ”Siz näme üçin Öwezi öldürdiňiz?” diýip soraýar. Derwüş baba: ”Öwez ýaşamaga ukypsyz bolup çykdy. Ol döwre uýgunlaşyp bilmedi. Onsoň ölmese alajy näme? Biziňki – ýetene sebäp” diýip jogap berýär. Öweziň aýalynyň ykbaly nähili bolar? Derwüş baba: ”Ol döwre uýgunlaşmaga synanyşýar, galanynam görüberdikdä” diýýär. Eger uýgunlaşmasa naçar aýala-da äriniň ykysmaty garaşýar. Bu zorluk Kepjebaşa – Musa Çölä öz kowumdaşlarynyň takdyryny ýatladýar, onuň gahary gelýär. ”Biziň ýolumyz aýry. Goý, her kes elinden gelenini aýamasyn: siz meni tanaňzok, menem – sizi!” diýýär. Ol galat aýdýar, şu jogap bilen özüni arkaýynlaşdyran kişi bolýar. Hakykatda welin, jenap ýoldaş Prezidentiň ýeke-täk häkimiýetini berkitmek ugrunda islendik zorlukdan gaýtmajak derwüş babalaryňhataryna goşulýar. Indi onuň ýylan hökmünde pikir öwrüp, aýdyp biljek sözleri şulardan ybarat: ”Bu bolýan zatlara seretsene… – müdir içini gepledýär. – Göräýmäge, bu welaýatda indi ondan güýçli adam ýok. Welaýat häkiminiň özi-de ondan eýmenýär, onda-da ugran ugry – garaňkylyk, basan ýeri gap-çanak”. Soňra awtor onuň pikirini berýär: ”Belki, ol entek adamlaryň ýaşaýşynyň düýbüne ýetip bilen däldir? Ol olary tanap ýetişdimi? Häzirlikçe onuň öwreneni: adamlara öz diýenini etdirmek. Munuň üçin ol ýylan jadysyny ulanýar, ýalbarýar, haýbat atýar, ant içip, awy ýalaýar, hile gurýar… Ýüz ugra bitmedik işini şeýdip bitirýär. Bitirýärmikäm diýýär. Emma bir aýlawda görse, bitirdim eden işi öňki ýerinde ýatyr. Adamlar şeýle bir hile tapýarlar welin, hoşuňa gelsin! Olara doly erk etmäge okumyş ýylanyň güýji ýetmese nädersiň! Her ädimde adamlaryň sapagy onuňkydan üstün çykarly görünýär.” Onuň ýylan paýhasynyň şu hakykata ýeteni-de bir gowy zat. Ol mundan aňry gitmeýär. Ol adamlaryň etmişini häli-şindi köteklemegi endik edinýär. Oňa öz passiwligini aklamaga delil gerek.

 

Ahyrsoňunda jenap ýoldaş Prezidentiň haýbatly köşgünde Larin tarapyndan gurlan gapana düşendigine gözi ýetende Kepjebaş ”iň soňuna çenli näme bolsa görmeli diýen karara” gelýär. ”Çöli tozduran, kowumdaşlaryny gyran-jyrana salan, onuň dünýäsine elhenç talaň salan adamlar bilen iň soňuna çenli gidişmeli!.. Ýogsa, çölüň betbagtçylygyny diňe bir janly-jandaryň däl-de, eýse adamlaryň hut özleriniň-de iň uly betbagtçylygydygyna Kepjebaş bireýýäm göz ýetiripdi.  Onsoň, ýeri, kimden hem nämüçin ar almaly?”.

 

Elbetde, Kepjebaşyň bu pikir dogry, ýöne indi giç. Häzirki pursat bu ýurduň bialaç raýatlary bilen onuň arasynda tapawut galmady. Olar bir ýüpe güýlünenler. Kepjebaş ýeňilýär. Onuň ýeňilmeginiň sebäbini raýatlaryň totalitar düzgünden ýeňlişlerinden mysal tutup, düşündirse bolar. Ol hem adamlar ýaly şahsy bähbide baglanan. Sähelçe öň ol adamlaryň biri-birine bolan ýigrenjini, biriniň beýlekisinden üstün çykmak üçin ýüz urýan hilesini, zorlugyny tekrarlanda, özüne sowal beripdi: ”Namartja olam – sagja olam” diýip, yzyňa gaçmalymy? Nä ýüzüňe çöle dolanyp barsyn? O taýda onuň orny kül üstünde bolar. Betnyşan alahöwreni nätjek? Ol diňe şu waka garaşyp ýatandyr… Çölüň depesinden inen ähli betbagtçylygy Kepjebaşyňýazygy edip görkezmezmi?” Gördüňizmi, ýaşaýyşda amatly orny, häkimligi eýelemek ugrundaky göreş ýylanlara-da mahsus ekeni! Kepjebaş: ”Adamlaryň gutulmadyk belasyndan ýylanlara-da gutulma ýok” diýen pikire gelýär. Ine, şu ýerde ol ýylanlara mahsus diýilýän danalyga ýetýär. Gynansak-da, bu ölüm pursatynda ýüz berýän danalyk.

 

Kepjebaş ýeňildi. Eýse, bu tebigatyň ýeňlenini aňladýarmy? Tebigat haýwandan, ynsandan güýçli ahyry! Dünýäde bu paýhasa gol ýapmaýan jenap ýoldaş prezidentlere tebigat göz görkezer diýýäris. Muny gelejege ýöňkäp ýörmek nämä gerek, eýýäm görkezip ýör! Ýöne tebigatyň alýan aryny haýsydyr bir ugra, haýsydyr bir bähbide gönükdirmek adamzada başartmaz. Ol elhenç başly-baratlygy, haosy döredýär…

 

Ak Welsaparyň ” Kepjebaş” romanyny okan adamda şu pikiriň döremegi, elbetde, eseriň utuşly tarapy.

 

Tirkiş Jumageldi,

Sentýabr, 2009-njy ýyl. Aşgabat şäheri.


После конца истории

POSTED ON Aug 12 IN Русский No Comments

Роман-антиутопия “Кобра” туркменского писателя-эмигранта Ак Вельсапара – о нарастающей в мире тенденции дегуманизации и социальной анемии, отчуждения властной элиты от общества, совершенствования технологий управления и контроля над сознанием людей.

 

В многоголосие романа как будто вплетено предчувствие мировой тирании, чей зловещий образ воплощает у Вельсапара диктатор “нового типа”, вместе со своими приспешниками цинично и умело манипулирующий высокими понятиями демократии, прав человека, справедливости, патриотизма. Но вся жуткая банальность зла раскрывается прозаиком не отстраненно. Книга, хоть и писалась на чужбине, настояна на горечи выстраданного, пережитого и передуманного автором. Однако реальность у Вельсапара многомерна, фантасмагорична, его персонажи при всей живости психологического рисунка их характеров – почти символы.

 

Главный герой – Кобра – из глубин природной стихии видит лишь одно сословие – человечество. Для диктатора мир поделен на тех, кто во власти, и на тех, кого он назначил “народом”.

 

Люди в романе Вельсапара лишены нормальной человеческой жизни, но они не имеют права и умереть по-людски. Диктатор руководит не только людьми, он стремится управлять историей, временем. Подавлять инакомыслие силой или подкупом – для него вчерашний день, он намерен стать оператором безмыслия и писать свои установки “с чистого листа” в головах людей. Институт языков как раз весь нацелен на то, чтобы заниматься формированием в языке безупречного образа властителя, создавая в коллективном сознании мифологию диктатуры, а еще – держать под контролем фольклор и язык, чтобы в народную речь не проникали слова, способные подтолкнуть человека к размышлениям.

 

“У нас достаточно бумаги и чернил, и нам не составит труда переписать все, что нам надо, остальное – дело техники”, – потешается над наивностью главного героя “серый кардинал” диктатора. И на его робкий вопрос: “А как быть с людской памятью?” – отвечает: “Люди никогда не договорятся ни по одному из сколько-нибудь значительных вопросов бытия, и у власти всегда будет пространство для маневра”.

 

Воссоздавая свой художественный мир на границах между “реальным” и “воображаемым”, автор актуализирует до обобщения, казалось бы, частную историю транзита из “коммунизма” в “демократию” одной маленькой республики, затерянной в песках.